Bãi bỏ Quyết định về Tình trạng Nguy cấp năm 2009: Bước đi đầu tiên trong nỗ lực dài hạn nhằm xây dựng lại nền tảng luyện kim của Mỹ.

Ngày 12 tháng 2, chính quyền Tổng thống Donald Trump công bố quyết định hủy bỏ kết luận khoa học năm 2009 về việc khí thải nhà kính gây nguy hại cho sức khỏe con người. Quyết định này đánh dấu một thay đổi quan trọng trong chính sách khí hậu của Hoa Kỳ. Tuy nhiên nếu nhìn trong một bối cảnh rộng hơn thì đây không đơn thuần là một bước đảo chiều về môi trường, mà là một phần trong tiến trình tái cấu trúc năng lực sản xuất công nghiệp nội địa vốn đã được định hình từ trước trong chiến lược Make America Great Again.

Kết luận năm 2009 của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ từng là nền tảng pháp lý quan trọng để chính phủ liên bang triển khai hàng loạt quy định kiểm soát phát thải khí nhà kính theo Đạo luật Không khí Sạch. Chính kết luận này đã mở đường cho các tiêu chuẩn phát thải đối với phương tiện giao thông, nhà máy điện và nhiều ngành công nghiệp nặng khác trong suốt hơn một thập kỷ qua. Khi nền tảng này bị loại bỏ thì cơ sở pháp lý để áp đặt các quy định phát thải liên bang đối với ngành sản xuất cũng theo đó suy yếu đáng kể.

Việc loại bỏ kết luận năm 2009 thường được diễn giải như một dấu hiệu cho thấy chính quyền Trump không tin vào biến đổi khí hậu hoặc không quan tâm đến sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên cách tiếp cận này có thể là quá đơn giản nếu đặt trong logic công nghiệp mà chiến lược MAGA theo đuổi từ những năm đầu tiên của nhiệm kỳ trước. Trong thực tế, MAGA không chỉ là một khẩu hiệu chính trị mà là một chương trình phục hồi năng lực sản xuất quốc gia, đặc biệt trong các lĩnh vực nền tảng như năng lượng và luyện kim.

Trong nhiều thập kỷ qua, Hoa Kỳ đã chứng kiến sự suy giảm đáng kể của ngành luyện kim nội địa. Các nhà máy luyện thép, nhôm và kim loại màu dần bị đóng cửa hoặc di dời ra nước ngoài do chi phí năng lượng cao, chi phí tuân thủ môi trường lớn và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ châu Á. Điều này dẫn đến một thực tế là dù vẫn có năng lực khai thác tài nguyên, Hoa Kỳ lại phụ thuộc ngày càng nhiều vào nguồn kim loại tinh luyện nhập khẩu.

Chiến lược MAGA từ đầu đã nhắm tới việc đảo ngược xu hướng này. Giai đoạn đầu tiên của chiến lược là tái định hình dòng chảy năng lượng. Việc nới lỏng các rào cản đối với khai thác dầu khí, mở rộng sản xuất nội địa và tăng cường xuất khẩu năng lượng giúp giảm chi phí đầu vào cho các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như luyện kim. Khi chi phí năng lượng giảm xuống thì điều kiện cơ bản để phục hồi sản xuất kim loại trong nước bắt đầu hình thành.

Trong bối cảnh đó, quyết định hủy bỏ kết luận năm 2009 có thể được xem là bước tiếp theo trong tiến trình này. Ngành luyện kim vốn là một trong những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các quy định phát thải. Các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt khiến chi phí vận hành lò luyện và nhà máy tinh luyện tại Hoa Kỳ cao hơn đáng kể so với các quốc gia cạnh tranh. Khi cơ sở pháp lý cho các tiêu chuẩn này bị loại bỏ thì chi phí tuân thủ có thể giảm xuống, từ đó cải thiện khả năng cạnh tranh của sản xuất nội địa.

Song song với động thái này là những dấu hiệu cho thấy chính quyền đang quan tâm nhiều hơn tới các kim loại chiến lược như đồng, nhôm và thép. Việc xem xét mở rộng dự trữ khoáng sản chiến lược và điều chỉnh chính sách nhập khẩu đối với các sản phẩm kim loại tinh luyện cho thấy một hướng đi dài hạn nhằm bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng. Động thái tích trữ đồng trong thời gian gần đây có thể là một bước chuẩn bị cho các chương trình đầu tư quy mô lớn vào cơ sở hạ tầng và công nghiệp quốc phòng trong tương lai.

Đồng là kim loại không thể thiếu trong hệ thống điện, sản xuất thiết bị công nghiệp và công nghệ quốc phòng. Nếu Hoa Kỳ muốn tái thiết năng lực sản xuất trong các lĩnh vực này thì việc đảm bảo nguồn cung đồng ổn định là điều kiện tiên quyết. Do đó tích trữ đồng không chỉ là một quyết định thương mại ngắn hạn mà có thể là bước đầu tiên trong kế hoạch tái định hình ngành luyện kim.

Từ góc nhìn này, chính sách khí hậu không còn là một lĩnh vực tách biệt mà trở thành một phần trong chiến lược công nghiệp tổng thể. Việc giảm bớt các rào cản pháp lý đối với phát thải giúp tạo không gian chính sách cho các ngành sản xuất trong nước phát triển trở lại. Khi kết hợp với năng lượng rẻ hơn và các biện pháp bảo hộ thương mại, môi trường đầu tư cho ngành luyện kim có thể trở nên hấp dẫn hơn đối với doanh nghiệp.

Dĩ nhiên quyết định này cũng vấp phải sự phản đối từ giới khoa học và các tổ chức môi trường. Nhiều ý kiến cho rằng việc loại bỏ nền tảng khoa học cho các quy định phát thải có thể làm suy yếu nỗ lực chống biến đổi khí hậu và gây ra những hệ quả dài hạn đối với sức khỏe cộng đồng. Đây là những rủi ro cần được cân nhắc trong quá trình hoạch định chính sách.

Tuy vậy nếu nhìn từ logic của chiến lược MAGA thì mục tiêu ưu tiên vẫn là phục hồi năng lực sản xuất nội địa và giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài. Ngành luyện kim đóng vai trò nền tảng trong hầu hết các lĩnh vực từ xây dựng hạ tầng đến quốc phòng và công nghệ cao. Việc khôi phục ngành này được xem là điều kiện cần để tái công nghiệp hóa nền kinh tế Hoa Kỳ.

Quyết định ngày 12 tháng 2 vì thế không nên được hiểu như một hành động đơn lẻ mà là một phần trong chuỗi chính sách nhằm tái cấu trúc nền tảng công nghiệp quốc gia. Sau khi dòng chảy năng lượng dầu mỏ đã được điều chỉnh theo hướng có lợi cho sản xuất nội địa, bước tiếp theo có thể là tái thiết chuỗi giá trị kim loại từ khai thác đến tinh luyện.

Nếu tiến trình này tiếp tục được triển khai thông qua các chính sách đầu tư, ưu đãi thuế và đào tạo lao động kỹ thuật, Hoa Kỳ có thể từng bước đưa công nghiệp luyện kim trở lại vị trí trung tâm trong nền kinh tế. Ngược lại nếu thiếu một chiến lược toàn diện thì việc nới lỏng quy định môi trường có thể chỉ mang lại lợi ích ngắn hạn mà không đủ để đảo ngược xu hướng suy giảm dài hạn của ngành.

Những động thái gần đây cho thấy chính quyền đang theo đuổi một kế hoạch dài hạn hơn là những điều chỉnh tạm thời. Việc hủy bỏ kết luận năm 2009 cùng với các bước đi liên quan đến khoáng sản chiến lược và tích trữ kim loại có thể là tín hiệu đầu tiên của một chương trình tái công nghiệp hóa sâu rộng, trong đó luyện kim giữ vai trò trung tâm. Điều này phù hợp với tầm nhìn mà chiến lược MAGA đã đặt ra từ trước về việc đưa năng lực sản xuất của Hoa Kỳ trở lại sau nhiều năm suy giảm.