Dự án xanh, tuần hoàn có thể được hỗ trợ 2% lãi suất vay

Việt Nam đã chính thức có bộ tiêu chí để xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG). Đây là cơ sở để doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tiếp cận chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với các khoản vay phục vụ dự án đủ điều kiện.

Ngày 17/9/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 46/2026/QĐ-TTg hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG. Quyết định có hiệu lực từ ngày 1/11/2026. Văn bản này được ban hành nhằm cụ thể hóa cơ chế hỗ trợ lãi suất 2%/năm đã được quy định tại Nghị quyết 198/2025/QH15 đối với doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn hoặc áp dụng ESG.

Theo Quyết định 46, danh mục dự án xanh bao gồm 45 loại hình thuộc 7 lĩnh vực. Trong đó có 10 loại hình thuộc lĩnh vực năng lượng, 3 loại hình giao thông vận tải, 2 loại hình xây dựng, 3 loại hình tài nguyên nước, 12 loại hình nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học, 6 loại hình công nghiệp chế biến, chế tạo và 9 loại hình dịch vụ môi trường.

Trong lĩnh vực giao thông, các dự án đầu tư phương tiện không phát thải hoặc phát thải carbon thấp, sử dụng điện, năng lượng xanh hoặc các nguồn năng lượng ít phát thải được đưa vào nhóm dự án xanh. Các dự án xây dựng hạ tầng cung cấp năng lượng, nhiên liệu hoặc dịch vụ tái nạp năng lượng cho phương tiện giao thông phát thải thấp cũng thuộc phạm vi xem xét.

Đối với công nghiệp chế biến, chế tạo, danh mục bao gồm các dự án sản xuất thiết bị tiết kiệm năng lượng, linh kiện và thiết bị điện tử phục vụ công nghệ carbon thấp, phương tiện giao thông ứng dụng công nghệ carbon thấp và bao bì thân thiện với môi trường. Các dự án phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn hoặc chứng nhận tương ứng theo từng loại hình.

Một nhóm đáng chú ý khác là các dự án tái chế chất thải và phục hồi tài nguyên. Theo quy định, dự án tái chế phải đáp ứng tỷ lệ tái chế theo quy định về trách nhiệm tái chế của nhà sản xuất, nhập khẩu, đồng thời công nghệ và kỹ thuật tái chế phải phù hợp với yêu cầu của pháp luật về bảo vệ môi trường. Điều này tạo thêm cơ sở để các hoạt động thu gom, phân loại và tái chế chất thải được kết nối với dòng vốn hỗ trợ dành cho kinh tế tuần hoàn.

Bên cạnh danh mục dự án xanh, Quyết định 46 xác định các nhóm dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn gồm thiết kế và sản xuất tuần hoàn, sử dụng tuần hoàn, phục hồi tài nguyên, cộng sinh công nghiệp và liên kết tuần hoàn. Các hoạt động như tái sử dụng, sửa chữa, cải tạo, tân trang, tái sản xuất, thu gom và tái chế phụ phẩm, chất thải được đưa vào phạm vi xem xét nếu đáp ứng các yêu cầu tương ứng.

Trong nông nghiệp, các dự án trồng lúa, sắn, mía và một số hoạt động sản xuất khác có giải pháp giảm phát thải khí nhà kính, thu gom và tái chế phụ phẩm được xem xét theo tiêu chí tuần hoàn. Trong công nghiệp, các hoạt động tái chế nhựa, dệt may, vật liệu xây dựng và phát triển khu công nghiệp sinh thái cũng nằm trong nhóm được xem xét theo tiêu chí kinh tế tuần hoàn.

Một điểm mới quan trọng là doanh nghiệp không thể tự xác nhận một dự án là xanh hoặc tuần hoàn để tiếp cận chính sách. Việc xác định phải được thực hiện bởi tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng các yêu cầu về tư cách pháp nhân và năng lực đánh giá theo các tiêu chuẩn như ISO/IEC 17029 hoặc ISAE 3000. Doanh nghiệp sau khi được xác định phải duy trì các tiêu chí trong quá trình hoạt động và thông báo cho UBND cấp tỉnh trong thời hạn 30 ngày kể từ khi được cấp văn bản xác định.

Quyết định cũng đưa ESG vào cùng một cơ chế với dự án xanh và dự án tuần hoàn. Doanh nghiệp phải xây dựng báo cáo áp dụng khung ESG, trong đó có các tiêu chí bắt buộc về môi trường, xã hội và quản trị, đồng thời lựa chọn thêm các tiêu chí tự nguyện tùy theo quy mô. Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải lựa chọn tối thiểu 3 tiêu chí tự nguyện; doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ tối thiểu 6 tiêu chí; doanh nghiệp vừa tối thiểu 12 tiêu chí; các doanh nghiệp lớn tối thiểu 18 tiêu chí.

Kết quả xác định dự án xanh hoặc dự án tuần hoàn cùng với báo cáo ESG là căn cứ để xem xét hỗ trợ lãi suất theo quy định. Tuy nhiên, việc đáp ứng các tiêu chí này không đồng nghĩa doanh nghiệp tự động được cấp tín dụng hoặc chắc chắn được hưởng hỗ trợ, bởi khoản vay còn phải đáp ứng các điều kiện của chính sách tín dụng và quy định liên quan.

Chính sách tạo thêm liên kết giữa vốn và chuyển đổi xanh

Việc chuẩn hóa tiêu chí dự án xanh và tuần hoàn diễn ra trong bối cảnh dòng vốn xanh tại Việt Nam đang tăng lên. Theo FiinRatings, dư nợ tín dụng xanh đạt khoảng 780.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng gần 15% so với năm trước và chiếm khoảng 4,2% tổng dư nợ của nền kinh tế. Năng lượng tái tạo và năng lượng sạch chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiếp theo là nông nghiệp xanh.

FiinRatings đánh giá việc chuẩn hóa danh mục xanh giúp làm rõ tiêu chí đối với các tổ chức phát hành và bên cho vay. Trong khi đó, cơ chế hỗ trợ lãi suất 2% được xem là một công cụ tài khóa nhằm góp phần giảm chi phí huy động vốn cho các dự án phù hợp. Theo tổ chức này, Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD cho tài chính xanh và chuyển đổi đến năm 2040, trong đó gần một nửa dự kiến đến từ khu vực tư nhân.

Tuy nhiên, FiinRatings cũng lưu ý rằng không nên kỳ vọng việc gắn nhãn xanh sẽ tự động tạo ra mức lãi suất thấp hơn trong mọi trường hợp. Trên thị trường trái phiếu xanh Việt Nam, lợi thế về chi phí vốn trực tiếp, thường được gọi là “greenium”, chưa xuất hiện một cách nhất quán. Theo đánh giá của tổ chức này, lợi ích rõ hơn trong giai đoạn hiện nay nằm ở khả năng mở rộng cơ sở nhà đầu tư, cải thiện chất lượng quản trị và tiếp cận các nhóm nhà đầu tư tổ chức có yêu cầu về ESG.

Đối với doanh nghiệp sản xuất, điều này cho thấy việc chuyển đổi sang mô hình xanh và tuần hoàn đang ngày càng gắn với yêu cầu về dữ liệu, tiêu chuẩn và khả năng chứng minh kết quả. Các dự án tái chế, phục hồi tài nguyên, sử dụng nguyên liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải sẽ không chỉ được đánh giá ở mục tiêu môi trường mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về quản trị, lao động và công bố thông tin.

Quyết định 46/2026/QĐ-TTg sẽ có hiệu lực từ ngày 1/11/2026. Theo quy định, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm theo dõi, cập nhật và công bố danh sách các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng ESG trên cổng thông tin điện tử địa phương định kỳ vào ngày 30/6 và 31/12 hằng năm. Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm hướng dẫn các ngân hàng thương mại triển khai các quy định liên quan đến chính sách hỗ trợ.
Theo: cafef và sưu tầm từ internet