Sau vàng và bạc, đồng vươn lên dẫn dắt làn sóng kim loại: Chu kỳ tăng giá lịch sử đang hình thành?

Nếu vàng và bạc được xem là “phong vũ biểu” của bất ổn kinh tế và lạm phát, thì đồng – kim loại nền tảng của công nghiệp hiện đại – đang âm thầm xác lập vai trò trung tâm trong chu kỳ tăng giá mới của hàng hóa toàn cầu. Năm 2025 khép lại với một cột mốc chưa từng có: giá đồng liên tiếp phá đỉnh, bỏ xa kỳ vọng của phần lớn giới phân tích chỉ một năm trước đó. Và quan trọng hơn, đà tăng này không có dấu hiệu dừng lại trong ngắn hạn.

Ngày 12/12, giá đồng giao ngay trên thị trường quốc tế chính thức lập kỷ lục mới ở mức 11.816 USD/tấn, trong khi hợp đồng kỳ hạn ba tháng giao dịch quanh 11.515 USD/tấn. Tính từ đầu năm, giá đồng đã tăng khoảng 36%, riêng trong vòng một tháng gần nhất tăng thêm 9% – một nhịp tăng đủ mạnh để khiến ngay cả những nhà đầu tư dày dạn kinh nghiệm cũng phải dè chừng.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia tại London Metal Exchange (LME), đây không đơn thuần là một đợt tăng giá mang tính chu kỳ ngắn hạn, mà đang phản ánh sự tái định hình sâu sắc của cung – cầu đồng trong kỷ nguyên điện khí hóa và trí tuệ nhân tạo.

Nhu cầu bùng nổ: Điện khí hóa, AI và “cơn khát đồng” chưa từng có

Citigroup trong báo cáo mới nhất cho rằng đồng đang bước vào một siêu chu kỳ nhu cầu mới, được thúc đẩy bởi ba động lực chính: chuyển dịch năng lượng, mở rộng lưới điện toàn cầu và sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.

Khác với các chu kỳ tăng giá trước, lần này đồng không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế truyền thống, mà trở thành vật liệu không thể thay thế trong hạ tầng năng lượng sạch. Từ xe điện, pin lưu trữ, tua-bin gió, cho đến hệ thống truyền tải điện cao áp và các trung tâm dữ liệu tiêu thụ điện khổng lồ, đồng hiện diện ở mọi mắt xích quan trọng nhất của nền kinh tế số và xanh.

Một chuyên gia phân tích cấp cao tại Sàn giao dịch kim loại Thượng Hải (SMM) nhận định rằng:

“Nếu coi dầu mỏ là nhiên liệu của thế kỷ XX, thì đồng chính là vật liệu chiến lược của thế kỷ XXI. Không có kim loại nào khác kết hợp được khả năng dẫn điện, độ bền và tính kinh tế như đồng ở quy mô công nghiệp.”

Citigroup dự báo giá đồng có thể chạm mốc 13.000 USD/tấn vào đầu năm 2026, và trong kịch bản nhu cầu tăng mạnh hơn dự kiến, giá thậm chí vươn tới 15.000 USD/tấn vào quý II/2026 – một mức giá mà cách đây vài năm vẫn bị xem là “quá lạc quan”.

Yếu tố bất thường: Thuế quan, tích trữ và cuộc đua giành nguồn cung

Không chỉ cầu tăng mạnh, thị trường đồng còn đang bị khuấy động bởi những yếu tố mang tính địa chính trị và chính sách. Mỹ, theo nhiều nguồn tin từ thị trường LME, đang gia tăng tích trữ đồng tinh luyện, tận dụng chênh lệch giá để củng cố an ninh nguyên liệu trong trung và dài hạn.

Ông Andrew Glass, CEO của Avatar Commodities, cho rằng đợt tăng giá hiện tại mang tính “bất thường hiếm thấy”, bởi nó không chỉ dựa trên cung – cầu vật chất, mà còn bị chi phối mạnh bởi kỳ vọng chính sách. Theo ông, khả năng Mỹ áp thuế đối với đồng tinh luyện nhập khẩu từ năm 2027 đang khiến dòng kim loại này ồ ạt chảy vào Mỹ, làm xói mòn nguồn cung sẵn có trên thị trường quốc tế.

Quan điểm này cũng được Natalie Scott-Gray, nhà phân tích kim loại cao cấp tại StoneX, chia sẻ khi bà cho rằng phần lớn sự thắt chặt hiện nay xuất phát từ nỗi lo thuế quan của Mỹ, đặc biệt đối với nguồn cung đồng bên ngoài Bắc Mỹ. Theo ước tính của StoneX, lượng đồng tinh luyện nhập khẩu vào Mỹ năm nay đã tăng khoảng 650.000 tấn, nâng tổng tồn kho nội địa lên khoảng 750.000 tấn.

Trong bối cảnh giá đồng tại Mỹ cao hơn đáng kể so với các khu vực khác, động lực bán đồng vào thị trường này càng trở nên mạnh mẽ, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt ở phần còn lại của thế giới.

Nguồn cung bị bóp nghẹt: “Nút thắt” từ mỏ đến luyện kim

Ở chiều ngược lại, nguồn cung đồng lại đang đối mặt với những thách thức mang tính cấu trúc. Deutsche Bank gọi năm 2025 là “một năm gián đoạn nghiêm trọng” của thị trường đồng, khi hàng loạt tập đoàn khai khoáng buộc phải hạ dự báo sản lượng do chi phí tăng cao, chất lượng quặng suy giảm và các vấn đề kỹ thuật kéo dài.

Theo ngân hàng này, riêng các điều chỉnh gần đây đã khiến sản lượng đồng dự kiến cho năm 2026 bị cắt giảm khoảng 300.000 tấn. Đáng chú ý, Deutsche Bank cho rằng nguồn cung từ các mỏ sẽ yếu nhất vào quý IV/2025 và quý I/2026, đúng thời điểm nhu cầu đạt đỉnh, khiến thị trường rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhất.

Những con số từ các “ông lớn” khai khoáng càng củng cố nhận định này. Glencore đã hạ dự báo sản lượng đồng năm 2026 xuống còn 810.000–870.000 tấn, do sản lượng từ mỏ Collahuasi tại Chile thấp hơn kỳ vọng. Trong khi đó, Rio Tinto cũng dự báo sản lượng năm tới chỉ đạt 800.000–870.000 tấn, thấp hơn so với kế hoạch trước đó.

Từ góc nhìn châu Á, Citic Securities nhận định thị trường đồng tinh luyện toàn cầu có thể thiếu hụt tới 450.000 tấn vào năm 2026. Công ty này cho rằng giá đồng cần duy trì trên mức trung bình 12.000 USD/tấn để đủ hấp dẫn nhằm thu hút dòng vốn đầu tư mới vào khai thác và luyện kim – nếu không, tình trạng thiếu cung có thể kéo dài sang cả giai đoạn cuối thập kỷ.

Giá cao – hệ lụy lan tỏa toàn nền kinh tế

Dù triển vọng giá đồng được đánh giá tích cực, không phải tất cả đều là tin vui. Bà Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa của ING, cảnh báo rằng giá đồng cao kéo dài sẽ gây áp lực lớn lên biên lợi nhuận của các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng và kim loại, từ xây dựng, sản xuất thiết bị điện cho đến ô tô.

Theo các chuyên gia tại LME, nếu giá đồng tiếp tục leo thang trong năm 2026, chi phí đầu vào tăng cao có thể làm chậm tiến độ chuyển dịch năng lượng ở một số nền kinh tế mới nổi – nơi khả năng hấp thụ chi phí còn hạn chế.

Đồng – từ kim loại công nghiệp thành tài sản chiến lược

Nhìn tổng thể, thị trường đang dần thay đổi cách nhìn về đồng. Không còn đơn thuần là một kim loại công nghiệp mang tính chu kỳ, đồng đang được tái định vị như một tài sản chiến lược, gắn liền với an ninh năng lượng, chuyển đổi số và cạnh tranh địa chính trị.

Các chuyên gia tại SMM nhận định rằng chu kỳ hiện tại có nhiều điểm tương đồng với “cú sốc dầu mỏ” trong quá khứ, nhưng với một khác biệt quan trọng: nguồn cung đồng không thể mở rộng nhanh, trong khi nhu cầu lại mang tính cấu trúc và dài hạn.

Nếu những dự báo hiện tại trở thành hiện thực, năm 2026 có thể đánh dấu một mốc lịch sử mới của thị trường đồng toàn cầu, nơi giá cao không còn là ngoại lệ, mà trở thành “bình thường mới” trong kỷ nguyên điện khí hóa và AI.

Theo: vietnamfinance và sưu tầm từ internet.